Overslaan en naar de inhoud gaan

Gas die het licht laat branden, l’histoire se repète...

Geschreven door AdminPaul op wo, 16/01/2019 - 10:14

Wat een vernieuwend idee vanuit de politieke hoek: een wetsvoorstel tot de bouw van nieuwe gas centrales, als vervangcapaciteit voor de kerncentrales.

En dat op een moment dat, niet omwille van de klimaat impact maar omwille van kost, gas centrales alleen nog gebruikt worden als het niet anders kan. Dat is bijvoorbeeld wanneer de kerncentrales platliggen en de invoerquota zijn bereikt. Voor de productie van elektriciteit is er immers een (Europees) marktmechanisme dat, op basis van de marginale kost, de volgorde bepaalt volgens dewelke de productiemiddelen moeten worden ingezet. De marginale kost is de kost om 1 MWh extra te produceren met dezelfde middelen. De gascentrales hebben de hoogste marginale kost. Hoe meer duurzame energiebronnen erbij komen, hoe meer de gas centrales dan ook verder uit de markt zullen worden geduwd. Gezien de energieprijs een liberaal marktgegeven is, zal de inzet van het type productiebron een grote impact hebben op de resultaten van zowel producent als leverancier.

Waarom dan toch gas centrales?

Naar investering toe zijn deze zeker het goedkoopste. Er is ervaring zat met de bouw en werking van deze centrales. Ook kunnen deze snel worden ingeschakeld en kunnen ze een hoog aantal vollast uren draaien volgens plan. Naar bevoorradingszekerheid (een overheidsopdracht) kan dit tellen, economisch en naar milieu impact toe zijn we terug naar af en volledig afhankelijk van de vigerende gasprijzen. Vandaar dat de federale minister zich dan ook haast om te beloven dat de verliezen (lees meerkosten van de gas centrales) zullen gecompenseerd worden aan de producenten en leveranciers om zo de exploitatie van deze centrales toch te laten lukken. De overheid tekent hiermee een blanco check voor minstens de komende 30 jaar.

Is dit erger dan de kerncentrales open te houden? Dan zijn er geen (nieuwe) investeringen nodig, genieten we van zeer lage marginale kosten en de output is “klimaatneutraal”. Maar de huidige twijfels rond de bedrijfszekerheid en de vraag of we de ontmanteling echt op volgende generatie moeten afschuiven doen toch ook hier vragen rijzen of verder openhouden wel zo een goed idee is.

Zeker nu niet op een ogenblik dat die volgende generatie ons tot de orde roept.

Is er dan geen duurzaam alternatief?

Uiteraard zijn er alternatieven, combinaties van technieken op te lijsten. Sommige met bovenop alle voordelen rond klimaat, tewerkstelling en een sterke reductie van onze energie afhankelijkheid van derden. Wat is dan het probleem? Is het moeilijker om windmolens of zonneparken te bouwen in vergelijk met gas centrales? Op zich niet, het zijn gekende technologieën en België speelt hier zeker een voortrekkersrol. Een probleem is uiteraard de volatiliteit van de productie maar dat is een open deur intrappen, methodieken bestaan om de balans tussen vraag en aanbod te verzekeren. Anderzijds vraagt dit wel meer aandacht om deze bronnen te integreren in ons transport en distributienet.

Waarom dan toch gas centrales? Gewoon omdat er noch een plan noch een studie is rond de echte energietransitie en dat dit de “veiligste” keuze is. Het sluit ook naadloos aan bij de attitude van de Belgische politieke scene rond klimaatdoelstellingen en engagementen.

Hoe alternatief zijn de alternatieven?

Een klassieke gas centrale bouw je al voor € 500 / kW, een PV installatie en een windmolen op land kosten gemiddeld een € 1.000 / kW, een windmolen op zee kost 2.5 x zoveel als een windmolen aan land. Indachtig hun prestaties, rendement en vollast uren, komen we zo tot volgende overzichtje:

Productie             Investering                        Marginale kost              Prestatie

Gas centrale         € 625.000 / MW                  € 50 / MWh                     80% vollast / 60% rendement

Wind offshore      € 6.250.000 / MW               € 0                                   40% vollast uren

Wind onshore      € 5.000.000 / MW               € 0                                   20% vollast uren

Zonne park           € 10.000.000 / MW             € 0                                   10% vollast uren

De investeringskost is de netto investering gedeeld door het mogelijk aantal vollasturen (dus de kost om een gelijke productieoutput van 1 MWh te bekomen). De marginale kost is hier enkel nog maar de primaire brandstof, niet de CO² kosten die er bovenop zouden moeten komen. Uiteraard kan ook nagegaan worden in hoeverre de CO² van die gas centrales kan opgevangen en opgeslagen worden.

De initiële investering voor hernieuwbare energie productie kost dus al snel 10 - 20 x deze van een gas centrale. Daarbovenop is, bij de hernieuwbare energiebronnen, de extra infrastructuur (onder andere opslag), niet inbegrepen.

Als we met deze gegevens even terugrekenen! In 2017 werd er voor 40 TWh door de kerncentrales geproduceerd met 6.000 MW aan productie capaciteit. We maken abstractie van hoeveel centrales er nu al dan niet als vervangcapaciteit moeten gebouwd worden, we rekenen sec met deze beide gegevens.

Voor gas betekent dat een investering van 6.000 MW * € 625.000 = € 3,75 miljard. Daarbovenop een primaire energiekost van 40 TWh * 30 jaar * € 50 / MWh = € 60 miljard. Afhankelijkheid van derden = 100% en tewerkstelling zeer beperkt. Totaal € 63,75 miljard.

Voor hernieuwbare energie moeten we even optellen. Het mooie daarbij is dat wind en zon op jaarbasis elkaar goed aanvullen (wind – winter, zon – zomer). We rekenen de totaalkost dus als de som van 6 maand wind en 6 maand zon.

Voor de offshore wind zou de investering 3.000 MW * € 6.250.000 = € 18.75 miljard. Voor de zonne-energie ook 3.000 MW * € 10.000.000 = € 30 miljard. Totaal € 48.75 miljard. In combinatie met windmolens onshore zal dit bedrag nog wel lager kunnen. 

Bovenop veel potentieel aan lokale tewerkstelling (extra terugverdieneffect), lagere gezondheidskosten door beter leefmilieu en de onafhankelijkheid voor onze energie voorziening. Er rest dan ook nog € 15 miljard voor de extra infrastructuur. Zoals aangegeven, door inbreng van de CO² kost voor gas centrales zal het verschil nog verder oplopen.

Ik onderken, het is allemaal nogal kort door de bocht maar toch moeilijk te weerleggen dat de investeringen in gascentrales, zonder een toekomstplan, een foute keuze is.  Om toch positief te eindigen, de bouw ervan zou kunnen helpen ALS deze centrales, bijvoorbeeld, de verdere elektrificatie zouden ondersteunen, maar dan bijvoorbeeld aangedreven door (groene) waterstof.