Overslaan en naar de inhoud gaan

Kleurt de energietransitie grijs/zwart?

Geschreven door AdminPaul op za, 27/06/2020 - 08:41

Met enkel nog Doel 3 en Tihange 2 genomineerd om te sluiten en een nieuwe gascentrale van 870 MW lijkt onze energietransitie niet meer groen maar grijs/zwart te kleuren. Dit ondanks de nog recente oproep van EU commissaris Timmermans om een tandje bij te steken en het na Corona relance plan groen te laten kleuren.

Doel 1, 2 en 4 en Tihange 1 en 3, samen met een spiksplinternieuwe gascentrale van 870 MW (Vilvoorde) staan in ieder geval klaar om België door het komende decennia. Samen met de al bestaande faciliteiten kan de volledige vraag daarmee ingedekt worden, de transitiedoelstellingen worden dan wel niet gehaald maar de bevoorrading zal verzekerd blijven.

Komt er dan geen duurzame energietransitie meer? Beperken we ons nog enkel tot de vervanging van fossiele brandstoffen door kernenergie en gas? We zijn nochtans goed op weg, met 4 GW aan zon, 4 GW aan windproductie en daarbovenop 1 GW aan bio installaties, wordt al ongeveer 20% van onze elektriciteitsvraag ingevuld. Dit grijs/zwart productiepotentieel is voor regeringsleiders uiteraard aantrekkelijk, geen poespas met gunningen of kopbrekens rond onstabiele productie eenheden. Toch hopen we op beter en dat, tegen 2030, minstens de transitiedoelstellingen worden gehaald.

Concurrentiële markt

Productie van elektriciteit is een concurrentiële markt en het initiatief van ENGIE moet dan ook alle krediet krijgen, het mag alleen niet zo zijn dat door de laksheid van onze opeenvolgende regeringen, ENGIE in een pool positie gebracht wordt. Naast mogelijke concurrentie vervalsing moet de vraag gesteld worden of we het grootste gewicht van onze elektriciteitsvoorziening in handen laten van een uit Frankrijk gerunde groep, terwijl we het energiepotentieel van ons eigen land totaal onderbenut gaan laten. Hoe kunnen de Belgische regio’s meer onafhankelijkheid claimen als dit zelfs voor onze energievoorziening niet lukt?

Heeft het dan nog zin ons te bezinnen over het klimaat en bezorgd te zijn over ons milieu? Heeft het nog zin 100% voor eigen groene elektriciteit te willen gaan? Gevoelsmatig (en op de media afgaande) niet, zelfs het wel en wee van de welpjes van de wolven en van een uit Latijns-Amerika illegaal geïmporteerde kat zijn manifest belangrijker geworden. De uitzonderlijke droogte, de verveelvoudiging van het aantal hittegolven, ermee gepaard zware onweders, stormen… zijn gedegradeerd tot fake news, waarvoor blijkbaar geen plaats meer is in het “nieuwe normaal” (deze term heeft Corona dan toch tenminste opgeleverd).

Kunnen we dan echt niets doen? Zeker, zoals gezegd, productie en verbruik van energie zijn in België onderhevig aan een concurrentiële markt. ENGIE heeft zich daarin nu gepositioneerd en het is aan de andere producenten en verbruikers om ook hun zet te doen. Als consument kan je opteren daarin keuzes maken zoals kiezen voor Belgische groene energie (die nu wel nog eindig is), of enkel groene energie (tout court), maar meer nog, je kan ZELF je eigen productie opstarten. Wat jezelf doet, doe je beter, niet? Een andere inspanning die kan geleverd worden is energie besparen, groener kan niet (iedere kWh bespaard moet nooit geproduceerd worden).

Massaal ZELF gaan produceren en deze stroom ZELF gaan verbruiken, dat is de ultieme optie (uiteraard volgens de regels aan producenten opgelegd). Zo ontstaat gezonde concurrentie en bewerkstelligt men meer autonomie. Met de kennis dat de marginale kost van groene stroom het laagst is (bijna nul), kernstroom duurder is en gascentrales, naar verhouding, zeer duur zijn, krijgen de lokale producties dus alle kansen. Gevolg is dat op heden de bestaande gascentrales minimaal worden ingezet en in hoofdzaak als stand-by ingeschakeld staan (spinning reserve).

Kosten / Baten

In een concurrentiële wereld moeten we kijken naar de kosten/baten. Wat heeft de concurrent wat ik niet heb of omgekeerd, wat heb ik als troeven die de concurrent niet heeft? Nucleaire centrales hebben het grote voordeel veel en mooi constant stroom te kunnen produceren, dag en nacht, winter en zomer. Maar zijn moeilijk regelbaar zodat ze ook produceren er weinig of geen stroom nodig is! Splijtstof en gas zijn bovendien geen duurzame bronnen, niet alleen milieu technisch bekeken, maar ook hoe deze moeten worden ontgonnen en aangeleverd. Belangrijkste is of we de hete aardappel, van de ontmanteling van de kerncentrales, doorschuiven naar onze nakomers? Het Tchernobyl/Fukushima zwaard boven hun hoofden houden, is een onverantwoord risico.

Wat is onze sterkte , als groene stroomproducent? De ongemakken van groene stroombronnen (in principe wind en zon) kunnen, mits wat inspanning, perfect ondervangen worden (energiebeheer en buffertechnieken). Verder is het ONZE stroom, we worden minder afhankelijk van derden, is duurzaam en we creëren een nieuwe grote tewerkstellingsmarkt. Nadeel, het kost geld, veel geld, die door de maatschappij versneld terugverdiend worden via tewerkstelling, milieu en klimaatverbeteringen (gezondheid). Moeten we dan die grijze/zwarte productie plat concurreren? In sé, JA, maar transitie is een evolutief iets, een omschakeling. Zo moeten we de grijs/zwarte naar groene transitie ook zien. In die periode kiezen markspelers waarin ze investeren om hun marktaandeel te houden of te vergroten. Iedereen zijn eigen productie zal ook niet vandaag op morgen gebeuren maar gespreid over één tot twee decennia. Waar we NU alert moeten voor zijn, is dat onze overheden geen “grants” gaan uitdelen aan bepaalde marktspelers waardoor ze lange termijn zekerheden opbouwen om een deel van de markt te blijven bezetten, m.a.w. dat de kerncentrales de garantie krijgen nog minstens 10 of 20 jaar open te mogen blijven met een verzekerde productie hoeveelheid. Het minste dat we hopen is dat onze Vlaamse en Belgische politici verder zullen zien!

Zoals gezegd, dit is een concurrentiële markt en als we allen samen in groene stroom investeren (met zon alleen al kunnen we 60-70% van onze elektriciteitsbehoefte indekken), moeten de andere stroombronnen, omwille van de marginale kost, zichzelf gewoon afschakelen, omwille van overbodig. We moeten dan wel de klik maken dat groene stroom niet per sé direct geld moet opbrengen, het is een investering net als een nieuwe wagen, een vaatwasser of warmtepomp, het kost en het heeft een levensduur en dan is het opnieuw tijd voor een nieuwe wagen of vaatwasser… Door de stijgende tewerkstellingsgraad zullen meer mensen kansen krijgen in deze markt in te stappen, zal ook het energiedelen een gemeen goed worden…

Ons voortbestaan als gemeenschap gaat immers voor op winst maken door enkelingen.